Disanje

Disanje


Opis termina ili izraza: Razmjena gasova (kiseonika i ugljen-dioksida) između organizma i spoljašnje sredine u plućima (spoljašnje disanje), ili između kapilarne krvi i tjelesnih tkiva (unutrašnje disanje). Spoljašnje d. obezbjeđuje se pokretima dijafragme i grudnog koša (udisanje i izdisanje) koji se vrše pod uticajem disajnog centra; abdominalni tip d., d. pri kome učestvuje uglavnom trbušna muskulatura i dijafragma (muškarci); amforično d., naročiti oblik bronhijalnog d. nalik na huk koji se stvara duvanjem u ćup. Javlja se iznad kaverni i pneumotoraksa; asmatičko d., d. s produženim ekspirijumom praćenim piskavim šušnjevima (u astmi); bronhijalno d., vrsta disanja koje podsjeća na zvuk koji nastaje pri duvanju kroz cijev. Fiziološki se čuje nad larinskom i trahejom, a patološki nad mjestima plućnog tkiva koja su postala bezvazdušna usljed zapaljenja, pritiska pluća ili prožimanja malignim tumorom; bronhovezikularno d., promjena disajnog šuma u kome postoji mješavina bronhijalnog i vezikularnog disanja. Fiziološko b.d. čuje se u ekspirijumu u blizini traheje i u desnoj polovini međulopatičnog predjela. Patološko bronhovezikularno disanje čuje se, naročito u ekspirijum, pri sitnim infiltracijama u plućima, u početnoj fazi stvaranja većeg infiltrata i u neposrednoj blizini nekog većeg infiltrata ili eksudata; Cheyne-Stockesovo d., naročiti tip periodičnog disanja koji se odlikuje udisajima čija se dubina povećava do izvjesnog stepena, a potom opada sve do kratkotrajnog prekida disanja (apneja). Uzrok je smanjena osjetljivost centra za disanje (trovanje morfinom, uremija i dr.); dijafragmatično d., tip disanja pri kome dolazi do izrazitog sudjelovanja dijafragme (prečage) u disajnim pokretima; kostalni tip d., disanje u kome naročito učestvuju mišići grudnog koša K. d. je normalan tip disanja žene. U slučaju nekog oboljenja u trbušnoj duplji, k. d. može da se pojavi i u muškarca; Kussmaulovo d., usporeno i duboko disanje. Vidozi; Labordeovo vještačko d., ritmičko izvlačenje jezika i prividno umrlih u cilju oživljavanja, pri kome se nadražuju izvjesni jezičko-ždrijelni živci (n. Glossopharingicus i n. Laryngicus sup.) a time i centar za disanje; puerilno d., disanje s pooštrenim (inspiriumom) udisanjem. Čuje se pri auskultaciji u djece; sakadirano d., v. stepenasto d.; stepenasto d., tip disanja u kome je udisanje, izuzetno izdisanje, čujno i na mahove, isprekidano. Postaje kada vazdušna struja ne prodire odjednom već na mahove, npr. usljed isprekidane akcije disajne muskluature (zamorenost, uzbuđenost, opšta slabost) ili kada je zjap bronhija sužen sekretom ili otokom sluznice. Sin. sakadirano d.; tkivno d., razmjena gasova (kiseonika u ugljen-dioksida) između krvi u kapilarima i tkiva. Sin. unutrašnje d., trbušni tip d., disanje s pretežnim sudjelovanjem dijafragme; tubarno d., v. huk (cijevni); unutašnje d., v. tkivno d.; vještačko d., izazivanje disanja vještačkim pokretima grudnog koša, kad je prirodno disanje prestalo. V. d. spada u mjere prve pomoći i reanimacije; Silvesterov način v.d.: pacijentu, koji leži na leđima se ruke, uhvaćene ispod lakta, opružaju iznad lakta (udisaj), a zatim se podlaktice savijene u laktu pritiskaju uz rebra (izdisaj); Howardov način v.d.: ritmično pritiskivanje grudnog koša pacijentu, koji leži na leđima; Schäferov način v.d.: pacijent, koji leži potrbuške, opkoračuje se klečeći i ritmično mu se dlanovima pritiskuje donji dio grudnog koša; direktan tip vještačkog disanja se danas vrlo često primjenjuje. Osoba koja izvodi vještačko disanje uduvava svakih pet minuta svojim ustima vazduh u usta («usta u usta») ili nos bolesnika «»usta na nos»), koji su prekriveni gazom ili maskom za anesteziju. Ako se vazduh uduvava u usta treba nozdrve bolesnika zatvoriti pritiskom prstiju. Ako se uduvava vazduh u nos, treba dobro zatvoriti usta bolesnika. Vještački izdisaj bolesnika postiže se pritiskom na grudni koš ili trbuh bolesnika; vezikularno d., normalni disajni šum;


Za pretragu naseg medicinskog rijecnika mozete koristiti pretrazivacku kutiju postavljenu na vrhu ove stranice. Ukoliko zelite mozete pogledat dva medicinska pojma prije ovog, a to su Disajni trakt i Disajni putevi ili dva medicinska pojma poslije: Discus i Disdijadohokineza. Hvala vam na posjeti!

Hvala na posjeti!

3313








Medicinski Rječnik - Početna Strana | Copyright | Uvijeti Korištenja i Pravne Naznake | Privacy Policy | Kontakt |