Glandula

Glandula


Opis termina ili izraza: Žlijezda, organ sastavljen od žljezdanih ćelija koje imaju sposobnost da pomoću svojih organčića izrađuju i izlučuju specifične materije određene namjene. Svoje proizvode, ekskrete, luče u spoljašnju sredinu (egzokrine žlijezde), ili inkrete, u unutrašnju sredinu (endokrine žlijezde). Ove posljednje lučne inkrete u krv, ili limfu (hemokrine žlijezde), ili u živčanu supstanciju (neurokrine žlijezde). Npr., lojne, znojne, pljuvačne i dr. žlijezde su egzokrine, a tireoideja, hipofiza, epifiza, nadbubrežna žlijezda i dr. su endokrine hemokrine žlijezde; zadnji režanj hipofize, enterohromafine ćelije, neuroglijske ćelije i dr. su endorkine neurokrine žlijezde. Prema načinu sekrecije žlijezde se dijele na: ekkrine, apokrine, i holokrine. Ekkrine žlijezde luče vodnjikav sekret i u toku lučenja ćelije se uopšte ne oštećuju te mogu stalno da obnavljaju žljezdani ciklus; npr. znojne žlijezde. U apokrinih žlijezda sekretne kapljice se prikupljaju u vrhu ćelije koji se često ispupčuje u lumen u vidu jezička koji zajendo sa sekretom otpada. Ćelija je oštećena, niska, u toku mirovanja regeneriše izgubljeni dio i tek tada je sposobna da obnovi žljezdani ciklus (mliječna žlijezda). U holokrinom tipu lučenja, sa sekretnim kapljicama koje su se nakupile u ćeliji, otpada i cijela ćelija i ona je za dalji tok lučenja izgubljena, na njeno mjesto dolazi druga ćelija (lojna žlijezda); gll. Bronchales, bronhalne žlijezde, sluzne žlijezde dušnica; gll. Buccales, obrazne žlijezde u podsluznici obraza, pljuvačne žlijezde; gll. Bulbourethrales, parne cjevasto-grozdaste žlijezde u blizini glavice spužvastog tijela muškog uda. Otvaraju se u donji dio opnaste uretre i svoj sekret u trenutku ejakulacije dodaju prostatnom sekretu. Homologne su Barholinovim žlijezdama u žene; gll. Cervicales uteri, žlijezde vrata materice, velike sluzne žlijezde vrata materice; Cowperove ž., v. bulbourethrales; gll. Gastricae, želudačne žlijezde, luče želudačni sok; gl. Haemolymphatica, v. haemolymphonodus; Henleove ž., cjevaste žlijezde vežnjače očnih kapaka; gl. Interstitialis testis, interticijelna ili pubertetna žlijezda, skup oksifilnih epiteloidnih ćelija (Leydigove ćelije) s endokrinim ulogom, u međuprostorima sjemenih cjevčica. Imaju ulogu u stvarnaju sekundarnih polnih odlika; gll. Intestinales Lieberkühni, crijevne žlijezde sluznice crvenog zida, luče crijevni sok; gll. Lacrimales, suzne žlijezde, nalaze se u gornjem spoljašnjem uglu očne duplje. Sastoje se od dva dijela; većeg (pars orbitalis) i manjeg dijela (pars palpebralis). U gornji fornik vežnjačinog spaga uliva se desetak izvodnih kanalića. G. l. luče suze, koje vlaže rožnjaču, mehanički je čiste i imaju izvjesno baktericidno dejstvo; lojne ž., v. gll. Sebaceae; gll. Meibomianae, v. gll. Tarsales. Molove ž., apokrine znojne žlijezde koje se nalaze u očnim kapcima; gll. Mucosae, sluzne žlijezde, luče sluz. Na vežnjači očnog kapka (gll. M. Krausei), u žučnoj kesici i ž. izvodniku (gll.m. biliosae); gll. Parathyreoideae, paratireoidne žlijezde, sitne endokrine žlijezde (u čovjeka obično dva para) na prednjem dijelu vrata u okolini štitaste žlijezde ili u samom njenom tkivu. Funkcija im je regulisanje prometa kalcijum i fosfora. Sin. epitelna tjelašca; gll. Paraurethrales Littrei, Littreove parauretralne žlijezde sluznice mokraćne cijevi; g. parotis, parotidna ili doušna pljuvačna žlijezda; gl. Pinealis, v. epiphysis cerebri; gl. Pituitaria, hipofiza, «moždani privezak», endokrina žlijezda vezana s međumozgom. V. hypophysis cerebri; gll. Pyloricae, pilorusne žlijezde, račvaste, cjevaste žlijezde s izuvijanim tijelom smještenim u sluznici polorusnog predjela želuca. Njihova ušća (foveolae gastricae) izlivaju se na površini sluznica. Proizvodi tih žlijezda uzimaju učešća u procesu varenja. Luče proteolitični enzim sličan pepsinu; gll. Salivales, pljuvačne žlijezde, luče pljuvačku. Raspoređene su u usnoj duplji, ždrijelu, jednjaku i dr. Prema mjestu imaju nazive: usne, jeične, nepčane, obrazne, jednjačke, ždrijelne, doušne, podvilične, podjezične. Sastoje se od manje-više izduženih mješkova sastavljenih od žljezdanih ćelija, koje luče sluz (čisto sluzne žlijezde) ili ćelija koje luče vodnjikav belančevinast sekret (čisto serozne ili bjelančevinaste žlijezde) i one koje imaju obje vrste ćelija (mješovite žlijezde); gll. Sebaceae, lojne žlijezde u koži; gll. Sublinguales, podjezične pljuvačne žlijezde; gll. Submandibulares, podvilične pljuvačne žlijezde. Sin. gll. Submaxillares; gll. Submaxillares, v. gll. Submandibulares; gll. Sudoriferae, ciliares, znojne žlijezde, cjevastog oblika manje-više uklupčane, v. Mollove ž.: gl. Suprarenalis, nadbubrežna žlijezda parna endokrina žlijezda koja leži iznad gornjeg pola bubrega. U čovjeka njen unutrašnji dio (srž, medulla) mrke je boje i sastoji se od hromafinih ćelija, a spoljni dio (kora, cortex) žućkaste je boje od ćelija grupisanih u tri sloja: površni-klupčasti, srednji-snopovni i duboki-mrežasti pojas. Srž luči adrenalin a kora više hormona, od kojih su najvažniji dezoksikorikosteron i aldosteron, koji djeluju na promet elektrolita i vode, kortizon i hidrokortizon, koji utiču na promet masti, bjelančevina i ugljenih hidrata i polni hormon androsteron; gll. Tarsales, modifikovane lojne žlijezde, koje se nalaze u gornjem i donjem tarzusu očnih kapaka. Stvaraju sebum palpebrale, koje se izlučuju kroz otvore na ivici kapaka. Vide se kroz vežnjaču tarzusa kao vetikalne žućkaste pruge. Sin. gll. Meibominae; gl. Thyreidea


Za pretragu naseg medicinskog rijecnika mozete koristiti pretrazivacku kutiju postavljenu na vrhu ove stranice. Ukoliko zelite mozete pogledat dva medicinska pojma prije ovog, a to su Glagi i Gladovanje ili dva medicinska pojma poslije: Glandula i Glandula Bronchales. Hvala vam na posjeti!

Hvala na posjeti!

4843








Medicinski Rječnik - Početna Strana | Copyright | Uvijeti Korištenja i Pravne Naznake | Privacy Policy | Kontakt |