Voda

Voda


Opis termina ili izraza: Jedinjenje vodonika i kiseonika, H2O; v. je neophodna za održavanje normalnog stanja organizma. Već kratkotrajno oduzimanje vode izaziva teške poremećaje, pa i smrt organizma. Žeđ se može podnositi oko 10 do 12 dana, a gladovanje uz najmanje količine vode, i do 60 dana.Organizam čovjeka sastoji se najvećim dijelom od vode (oko 60%), te je prema tome, lako shvatiti veliku važnost vode za održavanje zdravlja. Ako se količina vode u tijelu smanji za 10%, već dolazi do teških poremećaja, a ako se izgubi 20 do 22% vode, nastupa smrt. Zdravoj odrasloj osobi potrebno je dnevno oko 2600 ml vode. Ovu vodu organizam dobija pićem, hranom i oksidativnim procesima u tijelu. Voda za piće treba da pokazuje određene higijenske osobine. Ona treba da je po mogućnosti sterilna, a može da sadrži i pokoji saprofitni mikroorganizam, od 3 do najviše 50 klica u 1 ml vode. Ona treba da je takva da se rado pije, da osvježava, da je ima u dovoljnoj količini, da je jeftina, i da je neškodljiva; alkanizirajuće v., v. alkalne v,; alkalne v., prirodne mineralne vode koje sadrže uglavnom alkalne hidrokarbonate ( prave alkalne vode, bikarbonatne vode), i kalcijum-hidrokarbonate i magnezijum-hidrokarbonate (alkalne zemnoalkalne), u manjim količinama i natrijum-hlorida (alkalno-murijatične), ili natrijum-sulfata ili kalcijum-sulfata (alkalno-slane ili kalcijum-sulfatne). Ove ljekovite mineralne alkalne vode imaju dejstvo na opšti metabolizam, na acido-baznu ravnotežu, na remineralizaciju organizma, na funkciju jetre i žučnih puteva, na funkcione poremećaje želuca i crijeva i dr.; ukoliko sadrže ugljen-dioksida (alkalne ugljenokisele v.), upotrebljavaju se i za banjska kupanja. Takve su vode Vrnjačke i Bukovičke banje, Rogaške Slatine, Radenaca, Kiseljaka kod Sarajeva i dr.; alkalne ugljenokisele vode, v. alkalne v. ugljenokisela kupanja (pod kupanja); alkalno-murijatične v., v. alkalne v.; alkalno-slane v., v. alkalne.; alkalne zemnoalkalne v., v. alkalne v.; arsenske v., prirodne izvorske vode koje sadrže arsena, obično vezana s natrijumom ili s gvožđem. A. v. su rijetke u prirodi, a u našoj državi imamo poznate arsensko-gvožđevito-sulfatne vode u Srebrenici (Bosna). Ove vode imaju oporavljajuće dejstvo na opšte stanje (anemija, astenija, rekonvalescencija, i dr.); bikarbonatne v., v. alkalne v.; bistrenje v., prečišćavanje vode pomoću vještačkih pješčanih filtara (cjedila), sporom ili brzom filtracijom pomoću porculanskih filtara i Seitzovih azbestnih filtara. B. se ubrzava dodatkom stipse; diuretične v., izvorske vode koje pojačavaju mokrenje. To su slabo mineralisane vode koje se približavaju destilisanoj vodi ili vode koje sadrže soli kalcijuma, npr. kalcijum-sulfata; energetične v., v. slabo mineralisane v.; gorke v., prirodne vode koje sadrže pretežno sulfate; ako preovlađuje magnezijum-sulfat, onda su to prave gorke vode, ali ako preovlađuje natrijum-sulfat, onda su to salinske gorke vode. Takve su vode u Vujićevu (Torda) i u Lazarevu, u Banatu. One se piju natašte u slučaju zatvora (opstipacije), gojaznosti i dr.; gvožđevita v., prirodna (izvorska) mineralna voda koja sadrži fero-jona i feri-jona (najmanje 0,10 g%). Ona je samo g. V. ako je njena ukupna mineralizacija manja od 1 g%, ali ako je ova količina drugih mineralisanih sastojaka veća od 1 g% onda je to mineralisana g. V. Ona može biti: karbonatna, sulfatna, murijatična ili arsenska i dr. g. v. Gvožđe sadrže vode Vrnjačke banje, Aranđelovačke, banje Koviljače, izvor Guber u Srebrnici, topli izvor na Bledu i dr. Ove se vode piju i služe za liječenje lakih anemičkih stanja, astenije, amenoreje itd.; gvožđevito-arsenska v., izvorska voda koja sem jona gvožđa sadrži i hidroarsenat-jon (HAsO4΄΄ ) ili metaarsensku kiselinu (HAsO2). Takva je voda iz izvora Crni guber, kod Srebrnice. Ove vode djeluju oporavljajuće na astenične, anemične i limfatične bolesnike u rekonvalescenciji i dr.; indiferentne v., v. slabo mineralisane v.; jodne v., prirodne vode koje sadrže najmanje 1 miligram jod-jona. Vode Novosadske banje i Sisačke banje sadrže joda; kisela v., prirodna ugljenokisela voda, slabo mineralisana, koja sadrži slobodnog ugljen-dioksida ili u kojima preovlađuju hidrokarbonat-joni (HCO3). V. kupanja (ugljenokisela); ljekovita v., voda s prirodnih izvora čija je ljekovita vrijednost utvrđena iskustvom i koja se iskorišćava za liječenje u banji. Svoja ljekovita svojstva ona može imati zbog fizičkih osobina (toplota, radioaktivnost i dr.), ili zbog obilja ili specijalne prirode njenih hemijskih sastojaka. Njena je ljekovita vrijednost veća ako se upotrebljava na izvoru zato što su mnoge od ovih voda radioaktivne i sadrže gasove samo na izvoru, i zato što je na izvoru njihova jonizacija veća; murijatične v., v. slane v.; oligometalične v., v. slabo mineralisane v.; radioaktivna v., izvorska voda koja sadrži soli radijuma (rijetko) ili, najčešće, njegovu emanaciju (radon). R. v. je samo radioaktivna ili je u isto vrijeme radioaktivna i mineralisana voda. Polovina radona iz ovih voda iščezne raspadanjem za 4 dana. Zato se ove vode iskorišćavaju jedino u samoj banji. Takve su vode: Niške banje, Sokobanje i Pribojske banje, u Topuskom i dr.; salinske v., v. gorke v.; Selters-voda, mineralna voda banje Selters u Njemačkoj. Po hemijskom sastavu ona je hidro-karbonatna (natrijum, magnezijum i kalcijum) i natrijum-hloridna ( ukupno je mineralisana: 4,4‰ ). Ona je samo donekle slična našoj vodi u Mladenovačkoj banji, pa je zato mladenovačka mineralna voda po analogiji nazvana Selters, iako je to nepravilno i netačno; slabo mineralisane v., prirodne vode čiji suhi ostatak iznosi manje od 1 g na 1kg vode. Ako je njihova prirodna temperatura ispod 20ºC, nazivaju se akratopege, a ako je veća od 20ºC, onda su one akratoterme. Nazivaju se još i indiferentne, oligometalične ili energetične (zato što djeluju ljekovito svojim fizičko-hemijskim osobinama). Naša je zemlja vrlo bogata ovim vodama; slane v., slanci ili murijatične vode, prirodne vode koje sadrže pretežno natrijum-hlorida (kuhinjska so). I morska voda je pretežno slana mineralna voda. Imamo jako slane vode u Tuzli (267 g%), u Splitu (37 g%), i slabo slane vode u Slan-kamenu (7,6 g%), u Mladenovcu (2,52 g%). Jako slane vode iskorištavaju se samo za kupanje i inhalisanje, a slabo slane i za piće. Sin. murijatične v.; sumporovite v., prirodne izvorske vode (tople ili hladne) koje sadrže sumpora u oblikunatrijum-hidrosulfida i u obliku sumpor-vodonika; one mogu biti natrijum-sulfidne, tople i slabo mineralisane (prave sumporovite vode), ili hladne i više mineralisane, tj. Da sadrže natrjum-hlorida (sumporovito-murijatične vode) , ili sumporovite i zemnoalkalne i murijatične vode. Postoje takođe i sumporovite sulfatne vode. Poznatije sumporovite vode kod nas su u Mataruškoj banji, Koviljači, u Ribarskoj banji, u Debarskoj banji, Varaždinskim toplicama i dr.; termo-mineralna v., topla i mineralna voda; teška v., voda koja sadrži izotop vodonika deuterijum (H2), čija je atomska težina dvaput veća od one običnog vodonika.Razlikuje se od obične vode tačkom mržnjenja (3,8ºC), i tačkom ključanja (101,42ºC), i po tome što ne može održavati život. Zove se deuterijum-oksid; tvrdoća v., osobina koja se osniva na prisustvu soli kalcijuma i magnezijuma. T. v. označuje se u stepenima (1 njemački stepen odgovara 10 miligrama CaO na litar vode, odnosno ekvivalentnoj količini MgO). Soli kalcijuma i magnezijuma nalaze se najčešće u vodama kao bikarbonati ili sulfati. Stalna ili mineralna tvrdoća potiče uglavnom od sulfata, a djelomično od nitrata i hlorida Ca i Mg. Ona se pri kuhanju ne mjenja dok se kao posljedica isparavanja ne dostigne granica rastvorljivosti ovih soli u vodi. Prolazna ili karbonatna tvrdoća potiče od bikarbonata kalcijuma i magnezijuma. Ona je nepostojana i smanjuje se već pri stajanju, naročito pri kuhanju vode, stvaranjem samo djelimično rastvorljivog monokarbonata kalcijuma odn. magnezijuma. Prolazna i stalna tvrdoća označuju se kao cjelokupna tvrdoća. Tvrdoća vode ima veći ekonomski negoli higijenski značaj, jer organizam čovjeka dobro podnosi i tvrde i meke vode; zemnoalkalne v., v. alkalne v.


Za pretragu naseg medicinskog rijecnika mozete koristiti pretrazivacku kutiju postavljenu na vrhu ove stranice. Ukoliko zelite mozete pogledat dva medicinska pojma prije ovog, a to su Voćni šećer i Vocalis ili dva medicinska pojma poslije: Voda i Vodena bolest. Hvala vam na posjeti!

Hvala na posjeti!

14480








Medicinski Rječnik - Početna Strana | Copyright | Uvijeti Korištenja i Pravne Naznake | Privacy Policy | Kontakt |